Prowadzenie działalności gospodarczej przysparza przedsiębiorcom wiele trudności. Jedną z nich może okazać się problem z utrzymaniem płynności finansowej. Narzucone przez klienta wydłużone terminy zapłaty i opóźnienia w otrzymywaniu należności powodują, że zdolność do terminowego regulowania własnych zobowiązań w przedsiębiorstwie staje się ograniczona.

Wyniki badań „Portfel należności polskich przedsiębiorców”, przeprowadzanych dzięki współpracy Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce i Krajowego Rejestru Długów, wykazują tendencje mogące budzić niepokój wśród przedsiębiorców. W II kwartale 2019 wartość wskaźnika INP (Indeks Należności Przedsiębiorstw), obrazującego poziom zatorów płatniczych w gospodarce, wyniosła 85,7 punktów. Jest to najniższa wartość jaką odnotowano w Polsce od połowy roku 2013. Średni udział nieuregulowanych w terminie należności w portfelu przedsiębiorców wynosi 25,4%. Wydłużył się także średni okres oczekiwania na zapłatę faktur do 4 miesięcy i 6 dni. Powyższe czynniki mogą spowodować zaburzenia w bieżącej działalności firmy, pogorszyć relacje z kontrahentami, a także w niektórych sytuacjach doprowadzić przedsiębiorstwo do bankructwa lub upadłości.

Rząd, w celu wspierania rozwoju przedsiębiorstw oraz poprawy ich płynności finansowej, wprowadził szereg zmian. Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych uwzględnia także wprowadzenie tzw. ulgi na złe długi dotyczącej podatku dochodowego. Przepisy wchodzą w życie z dniem 01.01.2020, a sam mechanizm przypomina istniejącą od lat ulgę na poziomie podatku od towarów i usług. Co istotne, nowe przepisy będą dotyczyły tylko transakcji handlowych. których termin zapłaty upływa po 31.12.2019. Nie można więc skorzystać z mechanizmu w przypadku zaległych należności.

  • Dodatkowo, by skorzystać z ulgi poniższe warunki muszą zostać łącznie spełnione:dłużnik na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego dzień złożenia zeznania podatkowego nie jest w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji;
  •  od daty wystawienia faktury (rachunku) lub zawarcia umowy dokumentującej wierzytelność nie upłynęły 2 lata, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym została wystawiona faktura (rachunek) lub została zawarta umowa;
  • transakcja handlowa zawarta jest w ramach działalności wierzyciela oraz działalności dłużnika, z których dochody podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Ulga na złe długi- co oznacza dla sprzedawcy?

Zaliczki na podatek dochodowy
(ust. 17-24 art. 44 u.p.d.o.f. oraz ust. 19-26 art. 25 u.p.d.o.p.)

Przedsiębiorca, który dokonał sprzedaży towarów bądź usług i nie otrzymał z tego tytułu zapłaty ma możliwość zmniejszenia dochodu stanowiącego podstawę obliczenia zaliczki. Zmniejszenia dokonuje się o zaliczaną do przychodów należnych wartość wierzytelności o zapłatę świadczenia pieniężnego*, która nie została uregulowana lub zbyta. Zmniejszenia można dokonać począwszy od okresu rozliczeniowego, w którym upłynęło 90 dni od dnia upływu terminu zapłaty określonego na fakturze (rachunku) lub w umowie, do okresu, w którym wierzytelność została uregulowana lub zbyta.

Jeżeli wartość nieuregulowanej należności jest wyższa niż dochód stanowiący podstawę do obliczenia zaliczki przedsiębiorca zmniejszenia nieodliczonej kwoty dokonuje w kolejnych okresach roku podatkowego. Należy jednak pamiętać, że dalsze zmniejszenia można dokonywać tylko w przypadku, gdy wierzytelność nie została w dalszym ciągu uregulowana lub zbyta.

Co w przypadku późniejszego uzyskania zapłaty? Przedsiębiorca, który dokonał zmniejszenia dochodu stanowiącego podstawę do obliczenia zaliczki ma obowiązek zwiększyć podstawę do obliczenia zaliczki w okresie, w którym wierzytelność została uregulowana lub zbyta.

Rozliczenie deklaracji rocznej
(art. 26i u.p.d.o.f. oraz art. 18f u.p.d.o.p.)

Przedsiębiorca ma możliwość zmniejszenia podstawy opodatkowania o zaliczaną do przychodów należnych wartość wierzytelności o zapłatę świadczenia pieniężnego*, która nie została uregulowana lub zbyta. Zmniejszenia dokonuje się w zeznaniu podatkowym składanym za rok obrotowy, w którym upłynęło 90 dni od dnia upływu terminu zapłaty określonego na fakturze (rachunku) lub w umowie.

Jeżeli okaże się, że wartość zmniejszenia podstawy do opodatkowania jest większa od tej podstawy, zmniejszenia nieodliczonej części wartości nieuregulowanej dokonuje się w kolejnych latach podatkowych, nie dłużej jednak niż w ciągu 3 lat (licząc od końca roku podatkowego, w którym minął termin zapłaty).

W przypadku późniejszego otrzymania zapłaty sprzedawca ma obowiązek zwiększenia podstawy do opodatkowania w zeznaniu podatkowym składanym za rok podatkowy, w którym otrzymał należność.

Ulga na złe długi- co oznacza dla nabywcy?

Zaliczki na podatek dochodowy
(ust. 17-24 art. 44 u.p.d.o.f. oraz ust. 19-26 art. 25 u.p.d.o.p.)

Przedsiębiorca, który dokonał nabycia towarów lub usług i nie uregulował z tego tytułu zapłaty ma obowiązek zwiększenia dochodu stanowiącego podstawę obliczenia zaliczki. Zwiększenia dokonuje się o zaliczaną do kosztów uzyskania przychodów wartość zobowiązania do zapłaty świadczenia pieniężnego, które nie zostało uregulowane. Zwiększenia należy dokonać począwszy od okresu rozliczeniowego, w którym upłynęło 90 dni od dnia upływu terminu zapłaty określonego na fakturze (rachunku) lub w umowie, do okresu, w którym zobowiązanie zostanie uregulowane.

W przypadku, w którym przedsiębiorca po zwiększeniu dochodu ureguluje zobowiązanie ma możliwość odwrócenia rozliczenia, tj. zmniejszenia dochodu stanowiącego podstawę obliczenia zaliczki, w okresie rozliczeniowym, w którym zobowiązanie zostało uregulowane.

Rozliczenie deklaracji rocznej
(art. 26i u.p.d.o.f. oraz art. 18f u.p.d.o.p.)

Przedsiębiorca, który dokonał nabycia towarów i usług i nie uregulował z tego tytuły zapłaty ma obowiązek zwiększenia podstawy opodatkowania o zaliczaną do kosztów uzyskania przychodu wartość zobowiązania do zapłaty świadczenia pieniężnego*, którego nie uregulował. Zwiększenia dokonuje się w zeznaniu podatkowym składanym za rok podatkowy, w którym upłynęło 90 dni od dnia upływu terminu zapłaty określonego na fakturze (rachunku) lub w umowie.

Jeżeli przedsiębiorca ureguluje zobowiązanie po okresie, w którym dokonał zmniejszenia obniża podstawę do opodatkowania w zeznaniu podatkowym za rok, w którym to zobowiązanie uregulował.

Wprowadzenie ulgi na złe długi także na poziomie podatku dochodowego ma za zadanie pomóc przedsiębiorcom uniknąć problemów związanych z poziomem płynności finansowej. Z jednej strony jest to rozwiązanie, które umożliwia “odzyskanie” zapłaconego podatku dochodowego z tytułu sprzedaży, za którą przedsiębiorca nie uzyskał świadczenia zwrotnego. Z drugiej strony, w związku z obowiązkiem dłużnika podniesienia podstawy opodatkowania o wartość zaliczoną uprzednio do kosztów uzyskania przychodów, mechanizm może mobilizować do uiszczania zobowiązań w terminie.

Przepisy określające zasady funkcjonowania ulgi na złe długi zostały odpowiednio uwzględnione: – w ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Poprzez dodanie:
– pkt 47 w art. 5a
– art. 26i oraz
– ust. 17-24 w art. 44.
– w ustawie z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych: Poprzez dodanie:
– pkt 34 w art. 4a
– art. 18f oraz
– ust. 19-26 w art. 25.